Żak Team
Matura 2024
4 min

Język polski na maturze 2024. Z czego się przygotować?

Treść wpisu

    Na początku było słowo, a na końcu jest egzamin. Słowo do słowa, książka do książki, i oto mamy język, a z niego maturę. Język polski, konkretnie, i egzamin maturalny 2024. Z czego się przygotować? Literatura to podstawa. Warto jednak się zastanowić, gdzie jeszcze można szukać inspiracji i motywów. Gdzie szukać kontekstów? Do jakich tekstów kultury sięgnąć? I jak to ugryźć?

    Teksty kultury dookoła nas

    Matura z języka polskiego to okazja, żeby użyć swych ukrytych mocy i ujawnić zainteresowania, nawet te niszowe. Można ujawnić oblicze kulturalnego zwierza tropiącego motywy i węszącego za kontekstami w rozmaitych źródłach. Przypomnijmy, że na maturze z polskiego należy przede wszystkim odwołać się do wskazanego w poleceniu materiału źródłowego. Będzie to lektura z listy obowiązkowych. Spełnienie tego warunku otwiera możliwość na odwołanie się do wybranego tekstu kultury (jako kontekstu, zgodnie z motywem literackim). Gdzie szukać tekstów kultury? Mogą to być:
    • Książki spoza kanonu lektur (proza, poezja, dramat — co wolisz?),
    • platformy streamingowe (Neftlix, HBO, Amazon, Disney, Amazon, Apple, VOD a tam np. seriale),
    • programy TV,
    • kino,
    • teatr,
    • opera,
    • teksty utworów muzycznych (gatunek dowolny),
    • teledyski,
    • komiksy,
    • sztuki plastyczne (malarstwo, plakat, grafika, fotografia, rzeźba itp.),
    • gry.
    Masz pomysł na inne źródło? Jeżeli potrafisz uzasadnić jego wybór, do dzieła! Chwytaj motyw i łap kontekst, bo poniesie je wiatr. Notuj swoje pomysły. Tak szybko uciekają. A później przemyśl, czy to da się zastosować w pracy na maturze z polskiego.

    Motywy literackie i konteksty wyskakują z lodówki

    Pieniądze leżą na ulicy — tak mówią. Szczęśliwy, kto umie je wypatrzeć. Z motywami literackimi i kontekstami jest to samo. One są wokół nas. Jest ich mnóstwo, tylko trzeba je dostrzec. Wprawne oko osoby przygotowującej się do matury ujrzy motywy literackie i tu, i tam. One moszczą sobie gniazda w miejscach nieoczywistych. Czają się za rogiem, chowają po kątach, wyskakują z lodówki, dookoła krążą. Przykład? Proszę bardzo. Choć powieść „Chłopi” nie należy do lektur obowiązkowych, warto o niej wspomnieć przy odpowiedniej okazji. Można powołać się na nagrodzoną Noblem (1924 r.) książkę Władysława Reymonta (cztery tomy), czy na serial telewizyjny w reżyserii Jana Rybkowskiego z 1972 r., a także na najnowszą wersję kinową tej historii o Jagnie wydanej wbrew sobie za Borynę. Obecnie „Chłopi” w reżyserii Doroty Kobieli i Hugh Welchmana (2023 r.) święcą triumfy w kinach. Jak Wam się podoba kinowa wersja tej opowieści z motywami przyrody, wsi, tradycji, kobiety, miłości, małżeństwa, pieniędzy, konfliktu pokoleń, przemiany czy tańca? Czy dostrzegacie tam inne motywy? Jakie i jak je uargumentujecie? Do jakiego tekstu źródłowego można je odnieść? A gdyby tak odwołać się do „Wiedźmina”? Można sięgnąć do pierwotnej wersji literackiej Andrzeja Sapkowskiego, serialu w reżyserii Marka Brodzkiego (2001 r.), albo dostępnego na Neftlixie serialu wg Lauren S. Hissrich jako The Witcher), czy gry, a w zasadzie serii gier komputerowych (wg CD Projekt Red)? Czekają tam na Was motywy przeznaczenia, fatum, walki dobra ze złem, miłości i samotności. A jakie Wy dostrzegacie? Z jakim tekstem źródłowym powiążecie dzieła o Geralcie z Rivii, o którym „później mówiono, że człowiek ten nadszedł od północy; od Bramy Powroźniczej” (kultowe zdanie rozpoczynające opowieść o Wiedźminie, opublikowane pierwszy raz w 1986 r. w „Fantystyce”).

    ***

    Matura z języka polskiego dziełami stoi. Jedne to teksty źródłowe, inne jako teksty kultury, każde z nich oferuje motyw i wskazuje kontekst. Jak z nich nie czerpać? Język polski na maturze to nie tylko literatura. To też praca fizyczna przy wykopywaniu spod ziemi motywów, docieraniu do bohaterów, śledzeniu ich losów i cech narracji, o metaforach nie wspominając.
    Podziel się Wiedzą z Przyjaciółmi!

    Czy matura musi stresować? O radzeniu sobie z emocjami przed egzaminami

    Czy matura musi stresować? Nie musi, ale może i to robi. A dlaczego? Bo ulegamy emocjom. A skąd to się bierze? Z tego, że jesteśmy ludźmi i boimy się nieznanego. OK, co z tym można zrobić? O, to jest pytanie! A gdyby zatem oswoić maturę? Poskromić emocje, ogarnąć materiał i przestać się bać? To może […]

    Pamiętanie dat i łączenie faktów, czyli przygotowania do matury z historii

    Historia uczy, że ludzkość niczego się z niej nie nauczyła — uważał Georg Hegel (XVIII/ XIX wiek). Co Wy na to powiecie, Maturzyści i Maturzystki (XXI w.)? Zgadzacie się z wielkim filozofem? Przecież gdyby ludzkość zupełnie niczego się z historii nie nauczyła, to by jej nie wybierała na maturę. Przynajmniej ta część ludzkości, która w […]

    Nie samą maturą człowiek żyje — sztuka relaksu i tajniki luzu

    Kto ciężko pracuje, ten przez to się zmęczy. Nie ma wyjątków. Tylko w grach komputerowych, filmach albo w fikcji literackiej bohaterzy są nie do zajechania. Oni tam nie śpią. Nie są zmęczeni. Żywią się słońcem. Nie odczuwają ani trochę pragnienia, gdy ratują cały świat przed atakiem wściekłych gęsi zjadających gwiezdny pył. A my to inna […]